Posted on

สปอร์เห็ดหลินจือ

ทําความรู้จักกับสปอร์เห็ดหลินจือ
เพราะเหตุใดจึงต้องกะเทาะผนังหุ้มสปอร์ ก่อนนํามาใช้ประโยชน์ทางยา

หากพูดถึงเห็ดหลินจือ (Linzhi หรือ Reishi] ท่านผู้อ่านทุกท่านคงจะคุ้นเคยและรู้จักกันเป็นอย่างดีอยู่แล้ว เนื่องจากเป็นสมุนไพรที่ได้รับความนิยมเป็นอย่างมากในหลายประเทศ รวมถึงประเทศไทย เห็ดหลินจือ มีสรรพคุณทางยามากมาย ได้แก่ มีฤทธิ์ปรับสมดุลของระบบภูมิคุ้มกัน กระตุ้นภูมิคุ้มกันในผู้ป่วยมะเร็ง ระงับอาการปวด ป้องกันเส้นประสาทเสื่อม ลดน้ําตาลและไขมันในเลือด ต้านอักเสบ และต้านอนุมูลอิสระ เป็นต้น ในส่วนรายละเอียดข้อมูลทางวิชาการและสรรพคุณของเห็ดหลินจือนั้น ท่านผู้อ่านสามารถติดตาม อ่านได้ที่ R&D Newsletter ปีที่ 18 ฉบับที่ 1 เดือนมกราคม-มีนาคม 2554 เรื่อง เห็ดหลินจือกับฤทธิ์ทางยา เขียนโดย กันยา หว่านณรงค์ และ R&D Newsletter ปีที่ 21 ฉบับที่ 3 เดือนกรกฎาคม-กันยายน 2557 เรื่อง เรียนรู้เห็ดหลินจือจากตํารายาจีน เขียนโดย ภญ.วนิดา จันทรเทพเทวัญ

ในส่วนของวันนี้ ผู้เขียนขอเพิ่มเติมข้อมูลให้ผู้อ่านทุกท่าน ทราบถึงรายละเอียดของสปอร์เห็ดหลินจือว่าคืออะไร น่าสนใจ อย่างไร มีความสําคัญและสามารถนําไปใช้ประโยชน์เช่นไร
สปอร์เห็ดหลินจือ ถูกสร้างออกมาจากผนังของรูที่อยู่ใต้ หมวกเห็ด โดยมีขนาดประมาณ 8.5-11.5 X 5-7 ไมครอน มีลักษณะเป็นรูปไข่สีน้ําตาล มีผนังหนา 2 ชั้น ผนังชั้นนอกมี ลักษณะเรียบ ส่วนผนังชั้นในจะยื่นคล้ายหนามไปชนผนังชั้นนอก เมื่อดูลักษณะสปอร์ภายใต้กล้องจุลทรรศน์ สามารถใช้ลักษณะ ของผนังและจํานวนหนามในการจําแนกสกุลของเห็ด Ganoderma ได้ เห็ดหลินจือสามารถสืบพันธุ์ทั้งแบบอาศัยเพศและไม่อาศัยเพศ ในส่วนการสืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศโดยใช้สปอร์ สปอร์จะหลุด ออกจากรูใต้หมวกซึ่งเป็นบริเวณสร้างสปอร์ แล้วปลิวไปเกาะบน ผิวดอกส่งผลให้เรามองเห็นดอกเห็ดมีลักษณะเป็นมันเงาสีน้ําตาล อ่อนคล้ายฝุ่นเกาะ เมื่อสปอร์กระจายออกไปอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ เหมาะสมจึงจะเจริญเติบโตเป็นเห็ดดอกใหม่

 

ความแตกต่างของสปอร์เห็ดหลินจือ-ไม่กะเทาะผนังหุ้ม และกะเทาะผนังหุ้ม

รูปที่2 ลักษณะสปอร์เห็ดหลินจือที่ไม่กะเทาะและกะเทาะผนังหุ้มสปอร์

 

สารสําคัญที่พบในเห็ดหลินจือมีหลายชนิด โดยมีองค์ประกอบหลักคือ สารในกลุ่ม triterpenes และ polysaccharides สารสําคัญออกฤทธิ์ในเห็ดหลินจือนั้น สามารถพบได้ทั้งในดอกเห็ด (Fruiting body) และสปอร์ โดยจากการศึกษาวิจัยพบว่า พบมากในส่วนสปอร์ และ สปอร์ที่กะเทาะผนังหุ้มจะมีสารสําคัญและฤทธิ์ทางยา ดีกว่าสปอร์ที่ไม่กะเทาะผนังหุ้ม จากการศึกษาวิจัย มีรายละเอียด ดังนี้
1. จากการศึกษาพบว่าสปอร์ที่กะเทาะผนังหุ้ม จะมีปริมาณสารกลุ่มพอลิแซ็กคาไรด์และสารกลุ่ม ไทรเทอร์ปืนมากกว่าสปอร์ที่ไม่กะเทาะผนังหุ้ม ทั้งนี้ เนื่องจากลักษณะของสปอร์เห็ดหลินจือจะมีผนังหนา 2 ชั้นหุ้ม ส่งผลให้เมื่อมีการกะเทาะผนังหุ้ม สารสําคัญ ต่าง ๆ สามารถออกมาได้ดีกว่า (ตารางที่ 1)

 

ตารางที่1 ปริมาณสารสำคัญในสปอร์เห็ดหลินจือที่ไม่กะเทาะและที่กะเทาะผนังหุ้ม

สายพันธุ์ ลักษณะสปอร์ % พอลิแซ็กคาไรด์รวม % ไทรเทอร์ปีนรวม
G5 ไม่กะเทาะผนังหุ้ม 2.55 0.01
G5 กะเทาะผนังหุ้ม 2.92 0.56
G9 ไม่กะเทาะผนังหุ้ม 2.45 0.06
G9 กะเทาะผนังหุ้ม 3.57 0.36

 

2. การศึกษาตัวทําละลาย ได้แก่ แอลกอฮอล์ หรือ ไดคลอโรมีเทน พบว่า สามารถสกัดสารสําคัญกลุ่มไทรเทอร์ปืน ออกจากสปอร์เห็ดหลินจือที่ไม่กะเทาะผนังหุ้มได้เพียง เล็กน้อย โดยสปอร์ที่กะเทาะผนังหุ้มมีปริมาณสารสกัด แอลกอฮอล์มากกว่าสปอร์ที่ไม่กะเทาะผนังหุ้ม และมีชนิด ของสารกลุ่มไทรเทอร์ปืนมากกว่า (ตารางที่ 2)

ตารางที่2 ปริมาณสารสกัดแอลกอฮอล์ในสปอร์เห็ดหลินจือที่ไม่กะเทาะและที่กะเทาะผนังหุ้ม

สายพันธุ์ ลักษณะสปอร์ % yield ของสารสกัดแอลกอฮอล์
G5 ไม่กะเทาะผนังหุ้ม 1.78
G5 กะเทาะผนังหุ้ม 28.28
G9 ไม่กะเทาะผนังหุ้ม 2.04
G9 กะเทาะผนังหุ้ม 11.63

 

3. เมื่อทําการจําลองสภาวะกรดหรือด่างเพื่อเลียนแบบสภาวะของกระเพาะและลําไส้มนุษย์ พบว่าสปอร์เห็ดหลิน จือที่ไม่ได้กะเทาะผนังหุ้มเมื่อผ่านภาวะกรดและด่างเลียนแบบกระเพาะและลําไส้แล้ว เกิดการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อย โดย มีการกร่อนและแตกบางส่วนเมื่อเทียบกับสปอร์เห็ดในภาวะปกติ เมื่อดูผ่านกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน (รูปที่ 3) และ เมื่อวิเคราะห์ TLC chromatogram พบว่าสารสกัดแอลกอฮอลล์ของสปอร์เห็ดหลินจือที่ไม่กะเทาะผนังหุ้มในภาวะกรด และด่าง มีแถบสารไม่แตกต่างจากสปอร์เห็ดหลินจือที่ไม่กะเทาะผนังในภาวะปกติ และมีปริมาณน้อยกว่าสปอร์ที่กะเทาะ ผนังหุ้ม

รูปที่ 3 ลักษณะสปอร์เห็ดหลินจือหลังผ่านการจําลองสภาวะกรด-ด่าง เลียนแบบกระเพาะอาหาร-ลําไส้เล็ก

 

4.การต้มสปอร์เห็ดหลินจือที่ไม่กะเทาะผนังหุ้มด้วยน้ํา สามารถสกัดสารกลุ่มพอลิแซ็กคาไรด์ออกมาได้เล็กน้อย

ดังนั้น การรับประทานสปอร์เห็ดหลินจือเพื่อให้ได้ประสิทธิภาพและคุณค่าทางยา จึงควรทําการกะเทาะผนังหุ้ม สปอร์ออกก่อน เพื่อให้สารสําคัญถูกสกัดออกจากสปอร์และสามารถดูดซึมเข้าสู่ร่างกายได้สูงสุด


สปอร์เห็ดหลินจือ” คือ?

สปอร์เห็ดหลินจือ” คือส่วนที่ใช้ขยายพันธุ์ เปรียบเหมือนเกสรของดอกไม้นั่นเอง ซึ่งเกาะอยู่ใต้หรือบนผิวบริเวณดอกเห็ด โดยจะถูกสร้างออกมาจากผนังของรูใต้ดอกเห็ด มีขนาดเล็กประมาณ 5-8 ไมครอน ลักษณะของสปอร์เห็ดหลินจือจะคล้ายผงโกโก้ มีสีน้ำตาล รสจืด และมีกลิ่นหอมของเห็ดอ่อนๆ โดยมีผนัง 2 ชั้น ส่วนผนังชั้นนอกของสปอร์เห็ดหลินจือจะเรียบ และผนังชั้นในมีลักษณะยื่นออกคล้ายหนามเกาะกับผนังชั้นนอก

สรรคุณเด่นของ “สปอร์เห็ดหลินจือ” ที่คุณไม่ควรมองข้าม

“สปอร์เห็ดหลินจือ” มีสารสำคัญและสารอาหารหลากหลายชนิดซึ่งจะมีความเข้มข้นมากกว่าส่วนอื่นของเห็ด ดังนั้น การทานสปอร์เห็ดหลินจือจึงมีประโยชน์ต่อสุขภาพมาก นอกจากนี้ยังมีคุณสมบัติเด่นที่มีความเป็นพิษต่ำ จึงส่งผลให้มีความปลอดภัยต่อร่างกายแม้จะใช้ติดต่อกันเป็นเวลานาน โดยตามตำราแพทย์แผนจีนถือเป็นยาอายุวัฒนะ มีฤทธิ์ช่วยรักษาและป้องกันโรคต่างๆ ได้มากมาย ดังนี้

– สปอร์เห็ดหลินจือช่วยให้ร่างกายกลับมาแข็งแรงได้เร็วขึ้น จึงเหมาะกับผู้ป่วยที่ต้องพักฟื้นจากอาการป่วยของโรคหรือการผ่าตัด

– สปอร์เห็ดหลินจือช่วยบำรุงร่างกายให้มีกำลัง บรรเทาอาการอ่อนเพลีย แก้อาการเบื่ออาหาร

– สปอร์เห็ดหลินจือช่วยกระตุ้นภูมิคุ้มกันในผู้ป่วยโรคมะเร็ง เช่น มะเร็งปอด มะเร็งลำไส้ใหญ่ ฯลฯ ช่วยต่อต้านการเจริญเติบโตของเนื้องอกและมะเร็ง

– สปอร์เห็ดหลินจือช่วยฟื้นฟูร่างกายให้แก่คนที่ผ่านการทำคีโมหรือเคมีบำบัด รวมถึงการฉายแสงไม่ให้มีผลข้างเคียงใดๆ

– สปอร์เห็ดหลินจือช่วยให้ระบบการไหลเวียนเลือดและหัวใจดีขึ้น ซึ่งจะส่งผลดีต่อโรคหัวใจ โรคความดันโลหิตสูงและต่ำ โรคอัมพฤกษ์-อัมพาต ไขมันสูง เป็นต้น

– สปอร์เห็ดหลินจือช่วยปรับสมดุลของร่างกายในผู้ที่ปัญหาโรคเบาหวาน ช่วยลดน้ำตาลในเลือดและอาการของโรค ทำให้สุขภาพดีขึ้น

– สปอร์เห็ดหลินจือช่วยเพิ่มภูมิคุ้มกันโรคในร่างกายแข็งแรง มีประสิทธิภาพในการช่วยป้องกันโรคได้ดียิ่งขึ้น

– สปอร์เห็ดหลินจือช่วยดูแลและรักษาอาการตับอักเสบ บรรเทาอาการอักเสบและทำให้พังผืดที่หดรัดตับคลายตัวลงด้วย

– สปอร์เห็ดหลินจือช่วยรักษาอาการโรคไต และฟื้นฟูสมรรถภาพการทำงานของไตให้สามารถทำงานได้ดีขึ้น

– สปอร์เห็ดหลินจือช่วยลดความเป็นพิษที่มีในเลือด ต่อต้านและกำจัดสารพิษออกจากร่างกาย และยังช่วยเพิ่มปริมาณของออกซิเจนในเลือด

– สปอร์เห็ดหลินจือช่วยต้านอนุมูลอิสระซึ่งจะช่วยชะลอความแก่ก่อนวัย ป้องกันไม่ให้เซลล์ภายในร่างกายถูกทำลาย

– สปอร์เห็ดหลินจือช่วยป้องกันเส้นประสาทเสื่อม บำรุงสมอง และช่วยให้นอนหลับได้ง่ายขึ้น

– สปอร์เห็ดหลินจือสามารถใช้ร่วมกับการรักษาโรคต่างๆ เช่น โรคภูมิแพ้ โรคลมชัก โรคพาร์กินสัน ฯลฯ


เอกสารอ้างอิง

  1. เห็ดหลินจือกับการดูและสุขภาพ. กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุข. 2555. 2. บทคัดย่อผลงานวิจัยชุดโครงการวิจัยเห็ดหลินจือและสปอร์เห็ดหลินจือในประเทศไทย. กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก

กระทรวงสาธารณสุข. 2553. 3. เห็ดหลินจือจากการวิจัยสู่การใช้ประโยชน์, กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุข. 2553 4. นพมาศ สุนทรเจริญนนท์, สปอร์เห็ดหลินเจือทําไมต้องกะเทาะผนังหุ้มก่อนนําไปใช้ทางยา วารสารการแพทย์และการแพทย์ทางเลือก. 2551;

6(3): 313 – 320.

ขอขอบคุณข้อมูลจาก https://www.gpo.or.th/Portals/6/Newsletter/RDINewsYr22No3-3.pdf

Posted on

16 อาการแพ้เห็ดหลินจือ

อาการแพ้เห็ดหลินจือ

หลายๆคนที่เคยทานเห็ดหลินจือทั้งแบบต้ม หรือแบบแคปซูลคงเคยมีอาการดังต่อไปนี้ ซึ่งหลายท่านอาจจะเข้าใจว่า เป็นอาการแพ้หรือปล่าว

Continue reading 16 อาการแพ้เห็ดหลินจือ